اسپنها و تویینها (Span & Tween) از مهمترین گروههای سورفکتانتهای غیریونی هستند که به دلیل داشتن بخشهای آبدوست و آبگریز، در تشکیل و پایدارسازی امولسیونها کاربرد گستردهای دارند. این ترکیبات در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی، شوینده، شیمیایی و بسیاری از فرمولاسیونهای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند.
اسپنها با نام تجاری SPAN و مشتقات اتوکسیله آنها با نام Tween یا Polysorbate شناخته میشوند. انتخاب نوع مناسب این مواد به ماهیت فرمولاسیون، نوع امولسیون مورد نظر و مقدار HLB (Hydrophilic-Lipophilic Balance) بستگی دارد.
اسپن چیست؟
اسپنها گروهی از استرهای سوربیتان هستند که از واکنش سوربیتان با اسیدهای چرب تولید میشوند. اسید چرب مورد استفاده در ساختار اسپن، نوع و ویژگیهای نهایی محصول را تعیین میکند.
مهمترین انواع اسپن عبارتاند از:
| محصول | نام انگلیسی | اسید چرب پایه |
|---|---|---|
| اسپن 20 | Span 20 | اسید لوریک |
| اسپن 40 | Span 40 | اسید پالمیتیک |
| اسپن 60 | Span 60 | اسید استئاریک |
| اسپن 80 | Span 80 | اسید اولئیک |
اسپنها معمولاً تمایل بیشتری به تشکیل امولسیون آب در روغن (W/O) دارند و میتوانند بهتنهایی یا در ترکیب با سایر امولسیفایرها استفاده شوند.
تویین چیست؟
تویینها یا پلیسورباتها (Polysorbates) از مشتقات اتوکسیله اسپنها هستند. افزودن زنجیرههای اتیلن اکساید باعث افزایش بخش آبدوست مولکول و در نتیجه افزایش قابلیت استفاده آنها در سیستمهای آبی میشود.
انواع رایج تویین عبارتاند از:
- Tween 20
- Tween 40
- Tween 60
- Tween 80
تویینها معمولاً در تشکیل و پایدارسازی امولسیونهای روغن در آب (O/W) کاربرد بیشتری دارند.
تفاوت Span و Tween
مهمترین تفاوت اسپنها و تویینها در میزان آبدوستی آنهاست. اسپنها آبگریزتر هستند، در حالی که تویینها به دلیل اتوکسیله شدن، آبدوستی بیشتری دارند.
به همین دلیل، انتخاب بین Span و Tween باید بر اساس نوع امولسیون، ماهیت مواد اولیه و مقدار HLB مورد نیاز انجام شود.
HLB چیست؟
HLB یا Hydrophilic-Lipophilic Balance شاخصی برای بیان تعادل بین بخش آبدوست و چربیدوست یک سورفکتانت است.
بهطور کلی:
- HLB پایینتر ← تمایل بیشتر به سیستمهای W/O
- HLB بالاتر ← تمایل بیشتر به سیستمهای O/W
به همین دلیل میتوان با انتخاب یک اسپن یا تویین مناسب، یا حتی ترکیب چند سورفکتانت، به HLB مورد نظر برای یک فرمولاسیون دست پیدا کرد.
کاربردهای اسپن و تویین
این مواد به دلیل ویژگیهای متنوع خود در صنایع مختلف استفاده میشوند:
صنایع غذایی
- امولسیفایر
- پایدارکننده
- بهبود بافت و یکنواختی محصولات
صنایع دارویی
- امولسیونسازی
- حلکنندگی و پخشکنندگی برخی ترکیبات
- پایدارسازی فرمولاسیونها
صنایع آرایشی و بهداشتی
- تولید کرم و لوسیون
- امولسیونسازی
- پایدارکننده محصولات مراقبت از پوست و مو
صنایع شیمیایی و صنعتی
- دیسپرسکننده
- مرطوبکننده
- کنترلکننده کف
- کمک به تشکیل و پایداری امولسیونها
انتخاب اسپن یا تویین مناسب
انتخاب امولسیفایر مناسب باید بر اساس نوع محصول، فاز روغنی و آبی، دما، pH، نوع مواد اولیه و HLB مورد نیاز انجام شود. در بسیاری از فرمولاسیونها، استفاده ترکیبی از یک اسپن و یک تویین میتواند عملکرد امولسیون را بهبود دهد.
انواع اسپن و تویین در جهت شیمی
جهت شیمی تأمینکننده انواع سورفکتانتها و امولسیفایرهای مورد استفاده در صنایع مختلف است. از جمله:
Span 20 | Span 40 | Span 60 | Span 80
و
Tween 20 | Tween 40 | Tween 60 | Tween 80
برای انتخاب محصول مناسب، تعیین مقدار مصرف و دریافت TDS، MSDS و اطلاعات فنی میتوانید با کارشناسان جهت شیمی در ارتباط باشید.
تلفن: 021-61112222 | 021-66955070
ایمیل: info@jahatchem.com
وبسایت: jahatchem.com
